Frombork - miasto Mikołaja Kopernika

Położony nad Zalewem Wiślanym Frombork - miasto, w którym przez długie lata mieszkał i pracował Mikołaj Kopernik - ożywa latem, kiedy do tutejszej siedziby biskupów warmińskich ściąga tłum turystów. 2,5-tysięczne miasteczko jest jednak urokliwe przez cały rok. Niewiele trzeba, by się o tym przekonać - wystarczy przyjechać i przejść się uliczkami, a później powędrować na Wzgórze Katedralne.

Frombork powstał na miejscu starego pruskiego grodu zajmującego wzgórze nad brzegiem zalewu. W 1274 roku biskup Henryk I Fleming, po zniszczeniu Braniewa i tamtejszej katedry, postanowił przenieść stolicę biskupstwa warmińskiego do Frauenburga, grodu Panny Marii (z polska nazwanego później Fromborkiem). Wtedy to powstał pierwszy obronny drewniany kościół, u którego stóp wraz z upływem lat wyrosła prężna miejscowość.

1

(fot. © pashut - Fotolia.com)

Frombork - Wzgórze Katedralne

Najważniejszą częścią Fromborka jest Wzgórze Katedralne, miejsce, którego nie sposób ominąć. Na naturalnym wzniesieniu (21 m n.p.m.) stoją: katedra, pałac biskupi oraz kanonie (domy księży kanoników). Opasujące założenie mury obronne z wieżami i basztami podczas zagrożeń dawały schronienie księżom oraz mieszkańcom. Na teren warowni można wejść bramą główną (południową, na zdjęciu) lub zachodnią. Do głównego wejścia prowadzi drewniany most przerzucony nad zachowanymi fundamentami dawnego barbakanu (od ul. Katedralnej).

2

(fot. Lenz, dostawca: PAP/dpa)

Frombork - bazylika archikatedralna

Najważniejszy budynek wzgórza to gotycka bazylika archikatedralna p.w. Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja. Budowana przez prawie 60 lat (lata 1329-88) miała niegdyś cechy obronne - na najwyższej kondygnacji biegł ganek strażniczy skomunikowany z czterema narożnymi wieżyczkami. Pomimo wielu przebudów budowla zachowała monumentalny, średniowieczny charakter. Szczególnie wartościowe są gotyckie detale, m.in. bogato dekorowany portal kruchty zachodniej ozdobiony figurami postaci biblijnych, lwów i bazyliszków. Wyniosłą sylwetkę katedry psuje trochę dostawiona w XVIII wieku do południowej elewacji barokowa kaplica Zbawienia, zwana kaplicą Szembeka.

3

 (fot. © Nightman1965 - Fotolia.com)

Frombork -100 metrów świątyni

Halowe, trójnawowe wnętrze prawie 100-metrowej długości zdobi wyposażenie pochodzące głównie z XVII i XVIII wieku. Poliptyk ufundowany w 1504 roku, w czasach biskupa Łukasza Watzenrode, wuja Mikołaja Kopernika, to dawny ołtarz główny i piękny przykład malarstwa oraz rzeźby późnego średniowiecza (obecnie usytuowany przy ścianie północnej). Z I poł. XV wieku pochodzą znajdujące się w prezbiterium trójsiedziskowe stalle.

W nawach bocznych przetrwało wiele nagrobków i epitafiów upamiętniających tutejszych biskupów i kanoników. Najstarsze płyty nagrobne pochodzą nawet z XIV i XV w. Do gotyckich zabytków należy również krucyfiks z ok. 1510 roku, który jest umieszczony w łuku tęczowym, oddzielającym nawę główną od prezbiterium. Monumentalny ołtarz główny z czarnego marmuru stanął w połowie XVIII stulecia. Z tego wieku pochodzi też epitafium Mikołaja Kopernika umieszczone na pierwszym filarze nawy głównej.

4 

(fot. Polska Organizacja Turystyczna)

Frombork - Wieża Kopernika

Na wprost głównego wejścia do katedry wznosi się kwadratowa gotycka Wieża Kopernika. To jeden z najstarszych elementów fortyfikacji wzgórza, pamiętający jeszcze XIV wieku. Na szczycie wieży umieszczono symbol kopernikowskiego modelu świata - Słońce obiegane przez Ziemię. Między XV a XVIII stuleciem wyższe kondygnacje budynku wielokrotnie przebudowywano i remontowano. Wbrew obiegowej opinii, nie znajdowało się tam obserwatorium wielkiego astronoma, a jedynie pomieszczenia mieszkalne na czas oblężenia grodu. Budowla nie miała też szczęścia podczas II wojny światowej - spalona w 1945 roku, została zrekonstruowana 20 lat później. Na górny poziom wiodą strome schody, tam zaś można obejrzeć wystawę Gabinet uczonego doby renesansu - zabytkowe wnętrze przypomina pracownię wielkiego astronoma.

5

(fot. Tomek Zakrzewski, Licencja Wikipedia Commons)

Frombork - Muzeum Mikołaja Kopernika

W byłym pałacu biskupim - południowo-wschodni narożnik Wzgórza Katedralnego - mieści się Muzeum Mikołaja Kopernika, w którym są prezentowane pamiątki po wielkim astronomie, a także ekspozycja dotycząca fromborskich witraży, zbiory lunet i lunetek oraz wystawy Astronomia w nawigacji i geodezji oraz Frombork w zabytkach kultury materialnej.

6

 

(fot. © Nightman1965 - Fotolia.com)        Na zdjęciu: neogotycki kościół św. Wojciecha

Frombork - Wieża Radziejowskiego

Najlepszy widok na miasto zapewnia 40-metrowa Wieża Radziejowskiego. Swoją nazwę zawdzięcza biskupowi Michałowi Radziejowskiemu, z którego inicjatywy w XVII wieku na podstawie XIV-wiecznej bastei nadbudowano czworoboczną dzwonnicę.

7

(fot. Tomek Zakrzewski, Licencja Wikipedia Commons)

Frombork - wahadło Foucaulta

W środku Wieży Radziejowskiego znajduje się tzw. wahadło Foucaulta, jedno z 10 w Polsce. Urządzenie to udowadnia ruch obrotowy Ziemi wokół własnej osi. Działanie wahadła opisuje specjalna tablica, a zaobserwowanie ruchu obrotowego ułatwiają listewki na podłodze.

8

(fot. PAP/Tomasz Waszczuk)

Frombork - Wieża Wodna

Przy głównej ulicy wznosi się ceglana Wieża Wodna, pozostałość po dawnych urządzeniach hydrotechnicznych. Wodę z Baudy doprowadzano do miasta kanałem, a pierwsze wzmianki o nim pochodzą z XV wieku. Sama wieża stanęła pod koniec XVI wieku. Odbudowana po 1945 roku, jest własnością prywatną. Na jej szczycie, na który prowadzi 128 stopni, urządzono taras widokowy, natomiast na parterze i piętrze znajduje się informacja turystyczna i kawiarnia.

9

(fot. PAP/Tomasz Waszczuk)

Frombork - port

Niewielki fromborski port ożywa podczas letnich wieczorów, kiedy staje się ulubionym miejscem spacerów zarówno turystów, jak i mieszkańców. Wspaniale prezentuje się stąd Wzgórze Katedralne. Na atmosferę miejsca wpływają też żaglówki cumujące w przystani jachtowej. W sezonie z portu wyruszają statki wycieczkowe do Krynicy Morskiej. Do 2013 roku planowana jest przebudowa dolnego tarasu miasta, w ramach której powstanie zadaszona scena oraz alejki spacerowe i ławki.

10

(fot. Tomosatomos, Licencja Wikipedia Commons)

1. KatedraNa atrakcyjność Fromborka ma wpływ nie tylko malownicze położenie nad samym Zalewem Wiślanym oraz niewątpliwe walory klimatyczne i przyrodnicze, ale także bardzo bogata historia regionu i związane z nią zabytki. Od XIV w. Frombork był jednym z ważniejszych miast Warmii, siedzibą Kapituły Warmińskiej.

Z całą pewnością wart zobaczenia jest m. in. zaliczany do najwyższej, zerowej klasy światowych dóbr architektonicznych kompleks zabudowy Wzgórza Katedralnego, w którego skład wchodzi m. in.:

  • średniowieczna, gotycka katedra - Bazylika Archikatedralna pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Andrzeja Apostoła - to wyjątkowy obiekt architektoniczny - najstarsza budowla fromborskiego Wzgórza. Zbudowana w latach 1329 - 1388. Posiada kilka przybudówek, w tym dwie kaplice: św. Jerzego (tzw. Kaplica Polska) i Zbawiciela (zwana kaplicą Szembeka). W katedrze znajdują się jedne z najsłynniejszych w kraju organy barokowe. Fromborską atrakcją kulturalną jest Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej odbywający się we wszystkie niedziele od końca czerwca do sierpnia każdego roku. Koncerty organowe w katedrze fromborskiej mają długą ponad 40-letnią tradycję.
  • dawny pałac biskupi (obecnie siedziba Muzeum Mikołaja Kopernika), budowla gotycko - barokowa położona w południowo - wschodnim narożniku Wzgórza Katedralnego. Pałac spłonął w 1945 r., odbudowany w latach 1965 - 1970. Mieści główne sale ekspozycyjne Muzeum. Można tam obejrzeć pamiątki po wielkim astronomie i liczne wystawy.
  • dzwonnica zwana Wieżą Radziejowskiego - najwyższa budowla Wzgórza Katedralnego, gotycko - barokowa (XVI - XVII w.). Spłonęła w 1945 r., odbudowana w latach 1972 - 1973. W przyziemiu mieści się planetarium. Wyposażone w aparaturę firmy Carl Zeiss wyświetla na kopule o średnicy 8 m obrazy nieba widoczne z dowolnego miejsca na Ziemi, pory dnia i roku. Przedstawia na sztucznym niebie drogę Słońca, planet, komet i sztucznych satelitów oraz obrazy ponad 6000 gwiazd. Na wyższych kondygnacjach prezentowane są wystawy sztuki współczesnej. Na uwagę zasługuje również unikatowe wahadło Foucaulta umieszczone w Wieży Radziejowskiego, służące do naocznego stwierdzenia obrotowej natury Ziemi. Na wysokości 70 m n.p.m. znajduje się taras widokowy, z którego można podziwiać panoramę Fromborka i okolic.
  • Wieża Kopernika, najstarszy element fortyfikacji Wzgórza Katedralnego. Zbudowana przed 1400 r., wyższe kondygnacje wielokrotnie przebudowywane w XV - XVIII w., spalona w 1945 r., rekonstruowana - prace zakończono w 1965 r. Wieża była własnością Mikołaja Kopernika w latach 1504 - 1543. W wieży znajduje się ekspozycja pt. Gabinet uczonego doby renesansu - wystrój zabytkowego wnętrza ma przypominać pracownię Mikołaja Kopernika.
  • kurie zewnętrzne poza murami obronnymi stanowiące niegdyś rezydencje kanoników i baszty obronne.

Jedną z największych atrakcji co roku w sezonie letnim jest Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej. Koncerty organowe wykonywane są przez wirtuozów z kraju i z zagranicy. Fromborskie organy z 1683 r. umieszczane są przez znawców w pierwszej piątce w Polsce.

Poza Wzgórzem Katedralnym warte zobaczenia są:

  • były szpital św. Ducha - zespół poszpitalny z kaplicą św. Anny, istnieje od końca XV w. Remontowany w latach 1978 - 1989 na potrzeby Muzeum Mikołaja Kopernika - mieści się tam muzealny Dział Historii Medycyny. Od strony południowej znajduje się ogród - herbarium z uprawami ziół leczniczych.
  • Wieża Wodna z XVI w. - w 1571 r. zainstalowano urządzenie wodociągowe dostarczające wodę na Wzgórze Katedralne. Był to drugi tego typu wodociąg w Europie. Obecnie Wieża Wodna to doskonały punkt widokowy na Wzgórze Katedralne, Stare Miasto i Zalew Wiślany.
  • Obserwatorium Astronomiczne - ok. 1,5 km od Fromborka, na wzniesieniu o wysokości 47 m n.p.m. (tzw. Góra Żurawia). Dysponuje instrumentami do obserwacji nieba - teleskopy, lunety oraz tarasem obserwacyjnym.

DSC 6596Na terenie gminy istnieje wiele możliwości uprawiania turystyki, w tym turystyki aktywnej. Wody Zalewu Wiślanego są wykorzystywane w celach wypoczynku na plaży, jak również na potrzeby uprawiania sportów wodnych, w tym żeglarstwa, kajakarstwa i sportów motorowodnych. Zimową porą zamarznięte wody Zalewu zachęcają do przejażdżek bojerami. Niezapomnianym przeżyciem może okazać się wycieczka statkiem, oferowane są przejażdżki po Zalewie Wiślanym oraz rejsy do Krynicy Morskiej.

źródło: www.frombork.pl